Ciekawostki o Wrocławiu
Wrocław to jedno z najciekawszych miast w Polsce i zapewne potwierdzi to każdy, kto miał okazję zwiedzać Stolicę Dolnego Śląska. Czy wiesz, dlaczego Wrocław nazywany jest Wenecją Północy i skąd wzięły się krasnale na ulicach miasta? W tym wpisie rozwiążemy te i wiele innych zagadek – odkryj z nami największe ciekawostki o Wrocławiu!
Miasto nad Odrą
- W mediach Wrocław nazywany jest Wenecją Północy. Przydomek ten jest bardzo trafny, ponieważ wrocławskie kanały wodne wraz z rzekami przepływającymi przez miasto (w tym Odrą) stanowią jeden z największych w kraju węzłów wodnych. Dawniej położenie nad rzeką było kluczowe dla obronności i transportu, dzisiaj druga co do długości rzeka w Polsce jest symbolem miasta i miejscem rekreacji. We Wrocławiu organizowane są również rejsy po Odrze, dzięki czemu można poczuć się prawie jak we włoskiej Wenecji!
- Również określenie "miasto stu mostów" idealnie pasuje do stolicy Dolnego Śląska. Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta we Wrocławiu (ZDiUM) sprawuje opiekę nad 114 mostami i 40 kładkami. Najstarszy wciąż czynny most to Most Świętej Klary (1799), który znajduje się między Wyspą Młyńską a Wyspą Słodową. Najdłuższy jest Most Rędziński (612 m), który stanowi odcinek autostrady A8. Większość mostów pochodzi z XX wieku.
- Położenie nad wielką rzeką ma również swoje złe strony. Wrocław jest jednym z miast, które najbardziej ucierpiały wskutek tzw. powodzi tysiąclecia w 1997 roku. Fale powodziowe z Odry i Widawy doprowadziły do zalania aż 40% miasta. Jednak nie był to jedyny raz, kiedy Wrocław znalazł się pod wodą. W 1903 roku miasto nawiedziła równie katastrofalna powódź, w wyniku której zostały zalane Przedmieście Oławskie, Stare Miasto, część Ostrowa Tumskiego, wyspy odrzańskie i ogród zoologiczny.
Początki Wrocławia
- Według niektórych historyków gród w miejscu dzisiejszego Wrocławia został założony przez księcia czeskiego Wratysława I, panującego w latach 915-921. To od jego imienia miała powstać nazwa miasta. Istnieje również możliwość, że nazwę miastu (na cześć ojca) nadał syn Wratysława, Bolesław I Srogi (935-972). Jednak dzisiaj uważa się, że pierwszy gród we Wrocławiu został założony przez Mieszka I w 985 roku. Według legendy to właśnie tutaj doszło do spotkania władcy Polski z czeską księżniczką Dobrawą (córką Bolesława I Srogiego), którą poślubił w 965 roku.
- Historia Wrocławia może być jednak znacznie starsza. Na mapie narysowanej przez Klaudiusza Ptolemeusza w latach 142-147 n.e. widać bowiem zarysy osady o nazwie Budorigum, która miała znajdować się na obszarze dzisiejszego Dolnego Śląska. Zdania są jednak podzielone, ponieważ niektórzy uważają, że miejscowość ta nie leżała we Wrocławiu, ale w Brzegu lub okolicach.
- Na terenie Wrocławia odkryto artefakty z czasów antycznych. Najwięcej znalezisk archeologicznych pochodzi z okresu kultury przeworskiej (III w. p.n.e. - V w. n.e.). Są to m.in. piece hutnicze, bogato wyposażone groby książęce, cmentarzysko i przedmioty codziennego użytku.
- Przez Wrocław przechodził historyczny szlak bursztynowy, czyli główny szlak handlowy łączący Morze Bałtyckie z Adriatykiem, którym organizowano wyprawy po bursztyn. Są na to mocne dowody, ponieważ na terenie wrocławskiego osiedla Partynice odkryto największy na świecie skład bursztynu (1240-1760 kg) datowany na I w p.n.e.
Burzliwe dzieje Wrocławia
- 5 czerwca 1443 roku odnotowano najsilniejsze trzęsienie ziemi w dziejach Polski, które doprowadziło do zniszczenia wielu budynków we Wrocławiu. Duże straty poniosły również miasta Kraków i Brzeg. Intensywność trzęsienia ziemi w epicentrum (prawdopodobnie okolice Kremnicy na Słowacji) wynosiła 9 stopni w 12-stopniowej skali Mercallego.
- Po przejęciu Śląska przez Prusy Wrocław - obok Królewca i Berlina - stał się trzecim miastem stołecznym i siedzibą królewską. Co ciekawe, na początku XIX wieku Wrocław był najzamożniejszym miastem w państwie pruskim, a dochody miasta były kilkukrotnie wyższe od budżetu Królewca i Berlina.
- Według relacji kronikarza Wincentego Kadłubka (1150-1223) na wrocławskim Psim Polu odbyła się wielka bitwa pomiędzy wojskami Bolesława Krzywoustego a wojskami niemieckimi pod dowództwem króla Henryka V. Polski książę miał wciągnąć niemieckie wojska w zasadzkę, a następnie doprowadzić do ich sromotnej klęski. Jednak obecnie historycy skłaniają się ku tezie, że do starcia na Psim Polu nigdy nie doszło, a nawet jeśli, to była to mało znacząca bitwa. Przemawia za tym kronika Galla Anonima, spisana zaledwie kilka lat po wojnie polsko-niemieckiej (1109) i rzekomej bitwie. Kronikarz wspomina jedynie o przedmieściach Wrocławia, na których niemiecki król poniósł straty w ludziach.
- W 1891 roku we Wrocławiu urodziła się Edyta Stein - filozof pochodzenia żydowskiego, a także zakonnica, męczennica i święta. Po przejściu na katolicyzm i wstąpieniu do zakonu karmelitanek Edyta Stein przyjęła imię Teresa Benedykta od Krzyża. Podczas II wojny światowej została aresztowana, a następnie wysłana do nazistowskiego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau, gdzie zginęła w komorze gazowej. W 1987 roku Edyta Stein została beatyfikowana przez papieża Jana Pawła II, a od 1999 roku jest patronką Europy.
- W 1475 roku Drukarnia Świętokrzyska we Wrocławiu opublikowała pierwszy w historii tekst w języku polskim. Była to uchwała ze zjazdu duchowieństwa, który miał miejsce w 1446 roku. Zachowany w całości egzemplarz uchwały zwanej Statutami Elyana znajduje się w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu.
- We Wrocławiu egzekwowano prawo dość twardą ręką. Oprócz pręgierza przed ratuszem w mieście znajdowało się co najmniej pięć szubienic. W południowo-zachodnim narożniku Rynku postawiono również "klatkę błaznów", w której wystawiano na widok publiczny chuliganów i deprawatorów (w tym na przykład kobietę, która ośmieliła się założyć męskie ubranie).
- W 1418 roku biedniejsi mieszkańcy miasta zbuntowali się przeciwko nadużyciom władzy. Doszło do zamieszek, w wyniku których rzemieślnicy zdobyli Ratusz, a następnie stracili bogatych członków Rady Miejskiej przez ścięcie głowy lub wyrzucenie z wieży. Jednak wkrótce król Zygmunt Luksemburski przywrócił władzę bogatym rodom. Przywódcy buntu zostali straceni na Rynku, a następnie pochowani pod drogą prowadzącą do Kościoła św. Elżbiety.
Wrocławskie legendy
- Według legendy podczas najazdu mongolskiego (1241) mieszkańcy miasta spalili mosty i schronili się na Ostrowie Tumskim. Wówczas przeor klasztoru Ojców Dominikanów Czesław Odrowąż zaczął modlić się żarliwie, prosząc Boga o ocalenie. Według kronikarza Jana Długosza ratunek nadszedł w postaci ognistego słupa ognia, który rozświetlił niebo nad Wrocławiem. Najeźdźcy przerazili się tak bardzo, że zaprzestali oblężenia i uciekli. Płaskorzeźba upamiętniająca to wydarzenie znajduje się obok sarkofagu w Kościele św. Wojciecha na Starym Mieście.
- Przy wejściu do Katedry św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu na Ostrowie Tumskim znajdują się dwie zniszczone kamienne rzeźby. Jedna ma przedstawiać lwa, a druga orła. Według legendy kamienne rzeźby mają zapewnić samotnym szczęście w miłości, przy czym kobiety powinny dotknąć rzeźby lwa, natomiast mężczyźni - orła.
- Na wieży Katedry Wrocławskiej znajduje się kamienna rzeźba, która przedstawia krzyczącą głowę. Według legendy jest to wykrzywiona grymasem przerażenia twarz Henryka - młodzieńca, który zakochał się w córce wrocławskiego złotnika. Niestety złotnik nie zezwolił na związek chłopaka ze swoją córką, dlatego Henryk w zemście podpalił dom i warsztat swojego niedoszłego teścia. Wkrótce ogień zaczął trawić inne budynki, a chłopak przez okienko w wieży kościelnej podziwiał swe niszczycielskie dzieło. Spotkała go za to kara, ponieważ mury nie pozwoliły mu wydostać głowy i już na zawsze zamknęły go w katedralnej wieży.
- Kilka legend wiąże się także z Mostkiem Pokutnic, który rozciąga się na wysokości 45 metrów pomiędzy dwoma wieżami Katedry św. Magdaleny. Według jednej z legend wrocławianka o imieniu Tekla została przeklęta przez ojca, przez co złe moce porwały ją i osadziły na mostku między wieżami. Po wielu latach Tekla uwolniła się dzięki młodej czarownicy Martynce i na pamiątkę tego wydarzenia mostek nazywany jest Mostkiem Czarownic. Według innych podań na mostku miały pojawiać się dusze podróżników lub leniwych i próżnych dziewcząt.
- Na Ostrowie Tumskim między Kościołem św. Idziego a Domem Kapituły znajduje się zabytkowa brama zwana Bramą Kluskową. Legenda głosi, że po śmierci jednej z wrocławskich gospodyń jej mąż rozpaczał tak bardzo, że nieboszczka zesłała mu na pocieszenie koszyk pełen klusek, z których słynęła za życia. Chłop, który zasnął przy bramie kościoła, po przebudzeniu zobaczył koszyk z kluskami i zaczął pałaszować je ze smakiem. Na ostatniej klusce wdowiec złamał sobie ząb, ponieważ ta okazała się z... kamienia. Co więcej, kluska miała wskoczyć na szczyt bramy, gdzie zdobi ją do dzisiaj.
- Nazwa osiedla Wrocławia Psie Pole nawiązuje do legendarnej bitwy, która miała odbyć się podczas wojny polsko-niemieckiej w 1109 roku. Według podań ciała żołnierzy niemieckich poległych w tym miejscu nie zostały pochowane. Ciałami zajęły się psy z całej okolicy, które rozwlekły je po całym polu, zjadając resztki.
Zabytki i atrakcje Wrocławia
- We Wrocławiu znajduje się pomnik upamiętniający członków ruchu oporu Olimp (ul. Aleksandra Zelwerowicza 46). Organizacja została utworzona w 1941 roku. Należeli do niej Polacy mieszkający we Wrocławiu (wówczas niemieckim Breslau), a także Ślązacy i robotnicy przymusowi z Wielkopolski. Rok później organizacja została rozbita, a jej przywódcy zostali rozesłani do obozów koncentracyjnych w Gross Rosen, Auschwitz-Birkenau i Mauthausen.
- Hala Stulecia została wybudowana w latach 1911-1913 według projektu niemieckiego architekta Maxa Berga. W budynku odbywają się wydarzenia artystyczne i sportowe. W 1977 roku Hala Stulecia wraz z Pawilonem Czterech Kopuł, Iglicą i Pergolą została po raz drugi wpisana do rejestru zabytków. Natomiast od 2006 roku ekspresjonistyczny budynek znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
- Popularną atrakcją Wrocławia jest Panorama Racławicka. Jest to okrągły budynek (rotunda), który skrywa niezwykłe dzieło sztuki - ogromny, cykloramiczny obraz Bitwa pod Racławicami powstały pod koniec XIX wieku według pomysłu Jana Styki i Wojciecha Kossaka. Cyklorama to obraz na planie okręgu, który otacza widza z każdej strony. Dzieło zostało namalowane na płótnie żaglowym o długości 120 metrów i wysokości 15 metrów, przy czym powierzchnia malarska ma 114x15 metrów. Zanim obraz trafił do Wrocławia, można było go podziwiać w rotundzie we Lwowie.
- Wrocław słynie z figurek krasnali, które pojawiają się w różnych miejscach w mieście od 2005 roku. Krasnale są dziełem artystów z całej Polski, którzy wykonują je na zlecenie osób prywatnych, firm i instytucji. Tradycja ta nawiązuje do działań podejmowanych przez antykomunistyczny ruch Pomarańczowa Alternatywa, który używał postaci krasnoludka w swoich akcjach happeningowych. Obecnie krasnale stanowią jedną z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji miasta. Organizowane są nawet wycieczki śladem figurek, a w ich odnalezieniu pomaga aplikacja z mapą krasnali. Dokładna liczba rzeźb nie jest znana, jednak mówi się, że jest ich już ponad tysiąc.
- Jednym z bardziej znanych obiektów na Wrocławskim Rynku jest pomnik Pręgierz. Przedstawia on ażurową latarnię, na której szczycie znajduje się figurka kata z mieczem i pękiem rózg. Jest to rekonstrukcja oryginalnego pręgierza wybudowanego w tym miejscu w 1492 roku. Nieopodal znajdował się drewniany pręgierz z początków XIV wieku. Prawdopodobnie ostatnia egzekucja pod pręgierzem miała miejsce w drugiej połowie XVIII wieku i podobno wychłostano tutaj samego Wita Stwosza. Obecnie Pręgierz - z racji swojego położenia i charakterystycznego wyglądu - jest popularnym miejscem spotkań mieszkańców oraz punktem orientacyjnym dla turystów.
- We Wrocławiu znajduje się wiele punktów widokowych, z których można zobaczyć wspaniałą panoramę miasta. Do najbardziej znanych należą wieża Katedry św. Jana Chrzciciela, wieża Kościoła św. Elżbiety, taras Sky Tower, Mostek Pokutnic i Wieża Matematyczna Uniwersytetu Wrocławskiego. Fantastyczne widoki można podziwiać szczególnie w słoneczne dni oraz w zimie, gdy szybko zapada zmrok i miasto jest pięknie oświetlone.
- Jedną z najciekawszych atrakcji Wrocławia jest Fontanna Multimedialna, która funkcjonuje od 2009 roku. Na blisko hektarowej powierzchni umieszczono niezliczone punkty świetlne, 300 dysz wodnych i 3 dysze ogniowe. W ciągu dnia odbywają się tutaj widowiska wodno-muzyczne, natomiast wieczorem do tego spektaklu dołączają iluminacje świetlne. Dodatkowo organizowane są pokazy specjalne z zastosowaniem projekcji multimedialnych. Atrakcję można zobaczyć o pełnych godzinach od 10:00 do 21:00 oraz o 21:40.
- We Wrocławiu znajduje się również atrakcja transportowa, z której chętnie korzystają nie tylko turyści. Otóż między kampusem Politechniki Wrocławskiej a Geocentrum (ul. na Grobli) kursuje całoroczna kolej gondolowa o wdzięcznej nazwie "Polinka". Można w ten sposób skrócić sobie drogę podczas zwiedzania Wrocławia, a jednocześnie podziwiać Odrę z lotu ptaka.
Wrocław jest... naj!
- Wrocław to jedno z najstarszych i najpiękniejszych miast w naszym kraju, co doceniają nie tylko mieszkańcy i turyści z Polski, ale również goście z zagranicy. W 2024 roku stolicę Dolnego Śląska odwiedziła rekordowa liczba turystów, bo aż 6,6 miliona osób.
- ZOO Wrocław zostało otwarte 1865 roku, co czyni je najstarszym ogrodem zoologicznym w Polsce. Jedną z głównych atrakcji wrocławskiego zoo jest Afrykarium, które jest największym oceanarium w Polsce i jedynym na świecie poświęconym faunie Afryki. Jest to unikalna atrakcja na skalę światową, więc trudno się dziwić, że ZOO Wrocław jest jednym z najczęściej odwiedzanych ogrodów zoologicznych w Europie.
- W 2018 roku Wrocław został uznany za najlepszy kierunek turystyczny w rankingu Best European Destinations. Natomiast w 2021 roku miasto zajęło pierwsze miejsce w raporcie opublikowanym przez fDi Magazine "Globalne Miasta Przyszłości 2021/2022".
- Most Rędziński we Wrocławiu nie bez powodu nazywany jest inżynieryjnym majstersztykiem. Wrocławski most został zawieszony tylko na jednym pylonie i ma aż 122 metry wysokości, dzięki czemu zasługuje na miano największego mostu w Polsce.
- Najwyższym budynkiem we Wrocławiu jest wieżowiec Sky Tower, w którym znajdują się m.in. biura, taras widokowy oraz punkty handlowe i usługowe. Budynek ma aż 212 metrów wysokości i znajduje się w pierwszej piątce najwyższych budynków w Polsce. W pierwotnej koncepcji Sky Tower miał składać się z pięciu wieżowców, przy czym najwyższy miał sięgać 258 metrów.
Więcej ciekawostek o Wrocławiu
Jeśli chcesz poznać więcej ciekawostek o Wrocławiu, a przy okazji zobaczyć najpopularniejsze i mniej popularne atrakcje Wrocławia - skontaktuj się z nami! Jesteśmy jednym z najdłużej istniejących biur wycieczek po Wrocławiu i chętnie pokażemy Ci nasze miasto. Zapraszamy do kontaktu: